Kuran-ı Kerim 13. Sure Rad Suresi Türkçe Meali Oku

Medine’de indirilmiş olup 43 ayettir. 13. ayette geçen ve “gök gürlemesi” anlamına gelen ra’d kelimesi, bu surenin ismi olmuştur. Konuları bakımından Mekki surelere benzemektedir. Mekke döneminin sonlarında indiğini söyleyenler de vardır. Allah Tealanın varlığı, birliği, vahiy, nübüvvet ve ahiret gibi iman esaslarını konu edinir. Bu gerçekleri, meseller (paraboller) ile somutlaştırarak anlatır.

Bismillahirrahmanirrahim.

1 – Elif, Lam, Mim, Ra. İşte bunlar sana indirilen kitabın ayetleridir. Sana Rabbin tarafından indirilen Kur’an haktır, gerçektir, ama insanların çoğu buna inanmazlar.

2 – Allah Odur ki gökleri, sizin de görüp durduğunuz gibi, direksiz yükseltti. Sonra da Arşı üzerinde istiva etti.

Güneşi ve ayı hizmet etmeleri için sizin emrinize verdi. Bunlardan her biri belirli bir vakte kadar dolaşmaktadır.

Bütün işleri O yönetir. Ayetleri size açıklar ki Rabbinize kavuşacağınıza iman edesiniz. [7,54; 11,3; 36,38; 41,37; 7,54]

İstiva etti: Arşının üstünde kuruldu, onları hakimiyeti altına aldı ve onlar üzerinde hükmünü yürütmeye başladı demektir. İstiva’nın manası için bkz. 7,53.

Göklerin yükseltilmesi cümlesi iki şekilde anlaşılmaya müsaittir. Birincisini mealde yazdık. İkincisi: Allah gökleri, sizin göremediğiniz birtakım direklerle yükseltti. Bu anlama göre, gök cisimleri arasındaki çekim kuvvetine işaret ettiği söylenebilir.

3 – Hem O’dur ki yeri yaydı. Orada sağlam dağlar yükseltti, ırmaklar akıttı. Her meyvenin içinde iki eş yarattı.

Sürekli olarak geceyi gündüze bürüyüp duruyor. Elbette bunlarda, iyice düşünen kimseler için, alacak nice dersler ve ibretler vardır. [10,3]

Çiçeklerin ve meyvelerin erkek ve dişi olarak çift unsurlara sahip oldukları ve bir döllenme olayının gerçekleştiğine işaret edilmektedir.

4 – Dünyada birbirine komşu parçalar,

üzüm bağları, ekinler, dallı veya dalsız hurma ağaçları vardır ki hepsi aynı su ile sulanmaktadır.

Bununla beraber yemede biz onların bazısını bazısından daha üstün, daha kaliteli kılarız.

Elbette bunlarda aklını kullanan kimseler için alacak nice dersler, nice ibretler vardır.

5 – Eğer onların iman etmemelerine şaşırıyorsan bil ki asıl şaşılacak olan, onların: “Ölüp toprak olduktan sonra biz yeniden mi yaratılacakmışız?” demeleridir.

İşte onlardır Rab’lerini inkar edenler.

İşte onlardır boyunları tasmalı olanlar.

Ve işte onlardır, hem de ebedi kalmak üzere cehennemlik olanlar [17,49; 34,33; 46,33; 50, 15]

Dünyada, küfür ve dalalet tasması, kıyamette de ateşten tasmalar takılacaktır. Tasma mahkum ve esir olmanın alametidir. Bunlar da kendi alışkanlık ve taassuplarının esiri olduklarından delilleri değerlendirmezler.

6 – Şaşılacak bir yanları da, güzellik ve mutluluk dururken, kötülüğü çarçabuk istemeleridir.

Halbuki kendilerinden önce, ibret olacak nice cezalar gelip geçmiştir. (Niçin onlardan ibret almazlar?).

Doğrusu senin Rabbin insanların zulümlerine karşı yine de mağfiret sahibidir.

Bununla beraber unutmayın ki O cezalandırdığında da cezası çetindir. [15,6-8; 29,53-54; 38,16; 8,32; 35,45; 6,147]

7 – Kafirler diyorlar ki: “Ona Rabbinden bir mucize indirilmeli değil miydi?” Sen, ey Resulüm, sadece bir uyarıcısın. Her millete bir yol gösteren vardır. [17,59; 2,272; 35,24]

Her topluluğa peygamberlerden yol gösteren bir zat gönderilir. O da onlara dini tanıtır, kendilerine tahsis edilen mucize ile halkını Allah’ın yoluna çağırır. Yoksa kafirlerin tahakkümleriyle, keyiflerine göre istedikleri mucizeyi göstermeleri söz konusu değildir.

Ayetteki yol gösteren “hadi” den maksat, Allah Teala da olabilir. Yani: “Senin görevin sadece uyarmaktır. İndirilen ayetlerini yalan sayanların, inkarlarına kulak asma. Zira Allah, doğru yolu göstermek için lazım gelen her şeyi ortaya koymuştur. Ama ancak Kendisinin bileceği bir hikmetten ötürü, bir kimseyi hidayet etmesi, meşiet-i ilahiyyenin buna taalluk etmesine bağlıdır ve onun meşieti de, Kendisine mahsus olan hikmetine bağlıdır.

ve likülli kavmin had cümlesinin başındaki vav’ı atıf sayarak, “Sen sadece bir uyarıcı ve her millet için yol göstericisin” manası da mümkündür.

8 – İşte O Allah’tır ki her bir dişinin neye gebe olduğunu, karnında ne taşıdığını, ve rahimlerin neleri eksik bırakıp, artırdığını bilir. Doğrusu O’nun katında herşey bir ölçü iledir. [23,13-14; 39,6; 53,32]

Rahimlerin kazanıp artırması. Mesela beden bakımından kimin tam cüsseli, kimin kısa boylu olacağını bilir. Ma mevsule olup, yumurtanın dölyatağına tutunmasından doğum vaktine kadarki dönem kasdedilmiştir; yoksa sadece, hilkatın tamamlanmasından sonraki durum sözkonusu değildir. Yani Allah Teala rahimdeki varlıkların erkek mi dişi mi normal mi, sağlıklı mı, eksik mi, güzel mi çirkin mi, uzun mu, kısa mı vs. olacağını bilir, demektir. Ma masdariyye de olabilir.

9 – Gayb ve şehadet alemini de, görünmeyen ve görünen alemi de bilen, büyük ve yüce olan O’dur.

10 – Sizden sözünü gizleyenle, açıkça söyleyen,

geceleyin gizlenenle gündüzün meydanda gezen O’nun bilmesi bakımından hep aynı durumdadır. [20,7; 10,61; 11,5]

11 – O insanın önünde ve ardında devamlı suretle nöbetleşerek görevlendirilen melekler vardır. Bunlar, Allah’ın emrinden ötürü, onu koruyup kollarlar.

Bir toplum kendinde olan durumu değiştirmedikçe, hiç şüphe yok ki, Allah da o toplumda olan hali değiştirmez.

Allah bir toplum için de kötülük irade buyurdu mu, onu geri çevirecek kuvvet yoktur. Artık Allah’ın dışında onları himaye edecek kimse olamaz. [8,53]

Görevli melekler, insan günah işleyince onun için mühlet isterler, mağfiret dilerler, yahut onu tehlikelerden korurlar veya Allah’ın emri sebebiyle insanın hallerini denetlerler.

12 – Size şimşeği göstererek, hem korku hem ümit verir, yağmur yüklü ağır bulutlar oluşturur.

13 – Gök gürlemesi hamd ile O’nu takdis ve tenzih eder.

Melekler de duydukları saygıdan ötürü O’nu takdis ve tenzih ederler.

O yıldırımlar gönderir, onlarla dilediği kimseleri çarpar.

Durum bu iken onlar hala Allah hakkında birbirleriyle tartışıp, ileri geri konuşurlar. Halbuki O’nun cezası pek çetindir. [2,30; 17,44]

14 – Geçerli dua O’na yapılan duadır.

Müşriklerin O’ndan başka yöneldikleri putlar ise, kendilerine hiçbir surette icabet edemezler.

Onların durumu tıpkı, ağzına su ulaşsın diye iki elini önündeki kuyuya doğru uzatan adamın durumuna benzer.

Oysa bu durumda su, hiçbir zaman ona ulaşamaz. İşte kafirlerin duası öyle boşa gider.

15 – Halbuki göklerde olsun, yerde olsun kim varsa isteyerek veya istemeyerek, hem kendileri hem gölgeleri hepsi sabah akşam Allah’a secde ederler. [16,48-49; 12,18] {KM, Mezmurlar 148}

16 – “Göklerin ve yerin Rabbi kimdir?” de! Onların da kabul ettiği gerçeği sen açıkla! “Allah’tır!” de!

 Ama siz kalkmış, O’nun dışında, ne kendilerine gelen bir belayı uzaklaştırmaya ve ne de kendilerine bir fayda sağlamaya gücü yetmeyen birtakım tanrılar edinmişsiniz.

De ki: “Hiç kör ile gören bir olur mu? Yahut karanlıklarla aydınlık bir olur mu?

Yoksa Allah’ın yarattığı gibi yaratan ortaklar buldular da yaratma işi kendilerine şüpheli mi geldi?” De ki: “Allah’tır herşeyin yaratıcısı. O tektir, her şeyin üstünde mutlak hakimdir.” [36, 74; 39,3; 34,23; 53,26; 19,93-95]

17 – O gökten yağmur indirir de vadiler, dereler kendi ölçülerince dolup sel olur akar.

Sel, suların üstünde kabaran köpüğü alıp götürür.

İnsanların zinet veya bazı eşyalar yapmak için ateşte erittikleri madenlerin de buna benzer köpüğü olur.

İşte Allah hak ile batılı, böyle bir temsil ile anlatır: Köpük yok olup gider, insanlara faydası olan cevher kısmı ise dipte kalır. Allah işte böylece misaller verir.

18 – Rab’lerinin çağrısına icabet edenlere en güzel mükafat, cennet vardır.

Fakat O’nun davetini kabul etmeyenlere gelince,

şayet dünyada olan bütün şeyler ve onların bir misli daha kendilerinin olsaydı, kurtulmaları için fidye olarak hepsini verirlerdi.

İşte bunlar çetin bir hesaba maruz kalacaklardır.

Onların kalacakları yer cehennem olacaktır. Orası ne kötü bir yerleşim yeridir! [18,87-88; 10,26]

19 – Şimdi, Rabbinden sana indirilen vahyin hak ve gerçek olduğunu bilen kişi ile ama olan kimse hiç bir olur mu? Ancak akıl sahibi kimseler düşünüp ibret alırlar. [6,115; 59,20; 11,1]

20 – Verdikleri sözde duranlar ve misakı bozmayanlar da işte onlardır.

21 – Rabbin tarafından sana gönderilenin hak ve gerçek olduğunu bilip, Allah’ın gözetilmesini emrettiği şeyleri gözetirler.

Rableri olan Allah’tan çekinirler ve pek çetin bir hesaptan endişe ederler.

22 – Onlar, sırf Rab’lerinin rızasını kazanmak için sabreder, namazı tam gerektiği şekilde kılarlar.

Kendilerine ihsan ettiğimiz rızıklardan gerek gizli, gerek açık bir tarzda bağışta bulunur ve kötülüğe iyilikle mukabele ederler.

İşte onlardır dünya diyarının güzel akıbetini kazananlar. {KM, Luka 6,27-28}

23-24 – O güzel akıbet Adn cennetleri olup, onlar babalarından, eşlerinden ve nesillerinden iyi olanlarla birlikte o cennetlere girerler.

Öyle ki melekler de her kapıdan yanlarına varıp: “Sabretmenize karşılık size selamlar, selametler! Dünya diyarının ne güzel akıbetidir bu!” diyecekler. [38,50] {KM, Vahiy 21,12-13}

25 – Ama Allah’a verdikleri sözü iyice pekiştirdikten sonra bozanlar

ve Allah’ın gözetilmesini emrettiği şeyleri terkedenler

ve yeryüzünde fesat çıkarıp nizamı bozanlar yok mu?

İşte onlara sadece lanet vardır.

En kötü yurt olan cehennem vardır.

26 – Allah dilediği kimsenin rızkını bollaştırır, dilediği kimsenin rızkını ise daraltır.

O inkarcılar, sadece dünya hayatıyla sevinirler.

Halbuki dünya hayatı, ahiretin yanında geçici, değersiz bir metadan başka bir şey değildir. [23,55-56; 87,16-17]

27-28 – Yine o inkar edenler diyorlar ki: “Peygambere Rabbi tarafından bir mucize verilmeli değil miydi?”

De ki: “Allah dilediğini bu tür iddiaları sebebiyle saptırır. Kendisine yöneleni de hidayete erdirir.

İşte onlar iman edip gönülleri Allah’ı zikretmekle, O’nu anmakla huzur bulan kimselerdir.

İyi bilin ki gönüller ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” [21,5; 10,101; 6,111]

Akıllı insanların üzerinde derinden derine düşünecekleri bunca harika eserler, Hz. Muhammed (a.s.)’ın peygamberliğine dair Allah tarafından bunca ayet ve delil varken, bunları delil saymıyorlar da, kimsenin karşı koyamayacağı bir musibeti, bir belayı isteyip duruyorlar. Halbuki bu cebir ve zorlama, ilahi hikmete aykırıdır. Yukarıda geçen bu sözlerin bir daha tekrarlanması, kafirlerin bu isteklerini inatla sürdürdüklerini göstermektedir. Demek Peygamberimize mucize verilmemiş değildir. Ayet onların keyiflerine göre teklif ettikleri olağanüstü şeyleri reddetmektedir.

29 – Ne mutlu iman edip de makbul ve güzel işler yapanlara!

Eninde sonunda dönüp gidilecek güzel yurt onların olacak.

30 – İşte senden önce peygamberler gönderdiğimiz gibi, seni de kendilerinden önce nice milletler geçmiş olan bir millete gönderdik ki sana vahyettiğimiz kitabı onlara okuyasın.

Onlar ise Rahman’a nankörlük eder, O’nu tanımazlar.

De ki: “O benim Rabbimdir. O’ndan başka tanrı yoktur.

Ona dayandım, tövbem ve dönüşüm yalnız O’nadır. [16,63; 6,34]

31 – Eğer dağları yürütecek, yeri param parça edecek, ölüleri bile konuşturacak bir kitap olsaydı, işte o, bu Kur’an olurdu!

Ne var ki Allah böyle yapmadı. Bu mevcut durumu takdir buyurdu. Çünkü emir ve hüküm yalnız O’nundur.

Bu müminler hala öğrenmediler mi ki Allah dileseydi bütün insanları hidayet eder, doğru yola koyardı.

O kafirlerin kendi yaptıkları işler sebebiyle başlarına durmadan bela inecek veya ülkelerinin hemen yanıbaşına düşecek ve bu hal Allah’ın vaad ettiği kıyamet gelinceye dek sürecek. Allah asla sözünden caymaz. [46,27; 21, 44; 14,47]

Bu ayette bel edatının ifade ettiği idrab manası, işlerin yalnız Allah Tealaya ait olmasına müteveccih değil, aksine onun neticesine, yani mevcut olan duruma yöneliktir. Yani Allah Tealanın hikmetinin, insanların yükümlülüklerini kendi seçimlerine bina etmesine işaret etmektedir. Ayette şart cümlesinin karşılığı bulunmadığından “İşte o, bu Kur’an olurdu!” diye takdir edilir. Bazı müfessirler ise: “Onlar yine de iman etmezlerdi” diye düşünürler.

32 – Senden önce de nice peygamberlerle alay edildi. Fakat Ben, o kafirlere akıllarını başlarına toplamaları için bir süre mühlet verdim. Ama onlar akıllanmayınca sonra da onları azabımla kıskıvrak yakaladım, cezam nasılmış, gördüler. [22,48]

33 – Tek tek her insanın ne işlediğini görüp gözeten Allah, hiç bunu yapmaktan aciz olan gibi olur mu?

Bununla beraber, tutmuşlar Allah’a ortak koşuyorlar. De ki “Haydi tavsif edin, adlandırın bakayım onları! Kimdirler, necidirler, hangi işleri gerçekleştirmişler?

Ne o, yoksa Allah’a kendi mülkünde var olup da bilmediği bir şeyi mi bildireceksiniz. Veya hiçbir gerçeğe tekabül etmeksizin sırf boş laf mı edeceksiniz?”

Doğrusu kurdukları tuzaklar o kafirlere hoş gösterildi, hoşlandılar bundan ve hak yoldan menedildiler.

Her kimi de Allah saptırırsa artık onu yola getirecek yoktur. [10,61; 6,59; 11,6; 20,7; 53;23; 16;37]

34 – Onlara dünya hayatında bir azap vardır ahiret azabı ise daha çok çetindir. Onları Allah’ın elinden kurtaracak kimse de yoktur. [89,25-26; 25,11-15]

35 – Müttakilere vaad olunan cennetin durumu şuna benzer: Bahçelerinin içinden ırmaklar akar: Meyveleri gibi gölgeleri de devamlıdır. İşte, haramlardan korunan müttakilerin akıbeti! Kafirlerin akıbeti ise ateştir. [47,15; 56,27-38; 59,20]

36 – Kendilerine kitap verdiğimiz kimseler sana indirilen Kur’an’dan memnun olurlar. Ama onlardan aleyhteki bazı gruplar, onun bir kısmını inkar ederler.

De ki: “Bana yalnız Allah’a ibadet edip O’na hiçbir şerik koşmamam emredildi. Sadece O’na davet eder ve ancak O’na yönelirim.” [2,121; 17,107-109; 3,199]

37 – Böylece biz Kur’an’ı Arapça bir hüküm ve hikmet olarak indirdik. Şayet, sana gelen bunca ilimden sonra o muhaliflerin keyiflerine uyacak olursan, Allah’ın cezasından seni koruyacak ne bir dost, ne bir hami bulamazsın. [11,1; 41,41-42; 31,2]

38 – Senden önce bir çok peygamber göndermiş, onlara da eşler ve evlatlar vermiştik. Bunlar peygamberliğe aykırı değil ki? Mucize iddialarına gelince Allah’ın izni olmadıkça, hiçbir resul mucize gösteremezdi. Her devrin bir hükmü vardır. Her işin bir vadesi vardır. [18,110]

İşte, yaratılışta böyle olduğu gibi, teşri hususunda da durum böyledir. Allah Teala, bir süre yürürlükte tuttuğu bir şer’i hükmü, sonra yürürlükten kaldırabilir, neshedebilir (Bkz. 2,106). Çünkü kitaplar, şeriatlar dünya ve ahiret mutluluğunu elde etmek için uyulması gereken kurallardır. Devirlerin değişmesi ile ihtiyaçlara göre hükümlerin değişmesi, ilahi hikmetin gereğidir. Bundan dolayı Kur’an’, Tevrat ve İncil’in temel ilkelerini destekleyerek Ehl-i kitabın hepsini sevindirirken, o kitaplarda insanlığın olgunluk dönemine uygun düşmeyen birtakım hükümleri de nesheder. Ve bundan dolayıdır ki Kur’an’, bütün kitaplar üzerinde müheymin (denetçi, hakem) bir kitaptır.

39 – Allah, dilediği hükmü iptal eder, dilediğini sabit bırakır. Ana kitap O’nun yanındadır.

Hiçbir surette değişmeyecek olan ana kitap (Levh-i Mahfuz) O’nun yanındadır. Değişecek ve değişmeyecek olan her şey orada kayıtlıdır. Bundan ötürü, şeriatlar arasında, hatta aynı kitapta dinin temel ilkelerinden olmayan bazı fer’i hükümlerin neshedilmesi, beda manasına gelmez, yani Allah Tealanın önce bilmediği bir şeyin sonradan farkına varması anlamına gelmez. Tekvin ve teşride mahv ve isbat (iptal ve ibka) cereyan ettiği halde, ana kitaptaki hüküm değişmez. Dolayısıyla, Tevrat ve İncil’i ana kitap zannedip nesih kabul etmez diye iddia eden inkarcı Ehl-i kitap gruplarının inat ve inkarları pek boş bir hevestir. Halbuki tarihi bir gerçektir ki Kur’an’dan önceki semavi kitaplar sadece nesihten değil, tahriften bile uzak kalamamışlardır.

40 – Ya onları uyardığımız birtakım belaların bir kısmını sana gösterir, ya da bundan önce senin ruhunu teslim alırız, farketmez. Zira senin görevin sadece tebliğ etmektir, hesap görmek ise Bize aittir. [88,21-26]

Risalet ahkamının tamamını tebliğ etmek gerekir. Fakat risalet cümlesinden olarak tebliğ edilen uyarmaların muhtevasına şahit olmak, tebliğin gereklerinden değildir.

41 – Bizim arzı (yeri) alıp onu uçlarından nasıl eksilttiğimizi görmüyorlar mı? Allah öyle hükmeder ki onun hükmünü denetleyecek hiç bir merci yoktur. O, hesabı çabuk görür.

Yani Bizim mahvimizi ve isbatımızı kabul etmek istemeyen o inkarcılar, baksalar ya, yukarıda açıklandığı üzere, önce rahmet ve kudretimizle yaymış ve ayaklarının altına sermiş olduğumuz yeri aynı durumda bırakıyor muyuz? O serili yeri, üzerinde yaşadıkları o geniş toprakları, etrafından kudretimizle sarıp sıkıştırmıyor, onu eksiltmiyor muyuz? Daraltmıyor muyuz? O ilk medde karşılık onda cezirler yapmıyor muyuz? Veya çeşitli yeryüzü olayları ile onu aşındırıp parçalamıyor muyuz? Veya o kafirlerin vatanlarını peyder pey çevresinden eksiltip durmuyor muyuz? Nüfuslarını, topluluklarını kırarak, dağıtarak, feyiz ve bereketlerini azaltarak, arazilerini, yurtlarını daraltarak, güçlerini ezikliğe, kemallerini noksana dönüştürmüyor muyuz? Yerdeki bu değişikliği veya vatanlarındaki bu daralmayı, bu sıkışmayı görmüyorlar mı?

42 – Kendilerinden önce geçenler de tuzaklar kurdular. Fakat bütün tuzaklar Allah’ındır (Allah’ın tedbiri, onların tuzaklarını boşa çıkarır). O, her insanın ne işlediğini pek iyi bilir. Yarın kafirler de bu dünyanın sonunun kimin olduğunu anlayacaklardır. [8,30; 27,50-55]

43 – Dini inkar edenler: “Sen Peygamber değilsin” diyorlar. De ki: “Benimle sizin aranızda şahit olarak Allah yeter, bir de nezdinde kitap ilmi bulunanlar.” [26,197; 7,156-157]

Kitap ilmine vakıf olanlar Kur’an-ı Kerimi layıkıyla anlayanlardır. Kur’an’ı tanıyanlar, onun beşer sözü olmasının mümkün olmayıp ancak Rabbülaleminin sözü olduğunu, dolayısıyla Hz. Muhammed’in de O’nun elçisi olduğunu anlarlar. Ve hatta daha önceki kitaplarda ezcümle Tevrat ve İncil’de O’nun peygamberliğini haber veren, belge niteliğinde cümleler vardır. Bunları hakkıyla bilen ve taassup göstermeyen insaflı Ehl-i kitap alimleri de buna şahitlik ederler.